Hội An trong mắt Eri

KTS. Eri những ngày làm việc tại Hội An.

KTS. Eri những ngày làm việc tại Hội An.

Chỉ 2 năm làm tình nguyện viên tại Trung tâm Quản lý bảo tồn di tích  Hội An, nhưng đối với Ishizaki Eri phố cổ đã là quê hương của mình. Eri luôn trăn trở về những thay đổi của kiến trúc trong nhà cổ và cuộc sống của người dân trong khu phố cổ. Theo cô, việc bảo tồn phố cổ Hội AnNhật Bản có nhiều nét tương đồng.

Ishizaki Eri là kiến trúc sư thuộc Tổ chức Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA). Trong 2 năm qua, Eri cùng với các tình nguyện viên đến từ Nhật Bản miệt mài đo vẽ hiện trạng mặt bằng, mặt cắt, mặt đứng tại các di tích trong phố cổ và tổ chức nhiều cuộc khảo sát, điều tra ý kiến của du khách về các vấn đề trùng tu, sự thay đổi hiện trạng di tích và sinh hoạt của người dân.

“Việc thành lập Hội Nghiên cứu kiến trúc, kỹ thuật và xây dựng tài liệu để phục vụ cho việc phát triển kỹ thuật trùng tu, tôn tạo di tích kiến trúc là cần thiết”. KTS Ishizaki Eri (JICA)

Ông Trần Văn An, Phó Giám đốc Trung tâm Quản lý bảo tồn di tích Hội An, cho biết: “Kết quả các cuộc điều tra của nhóm tình nguyện viên đã làm rõ về sự thay đổi trong sinh hoạt của người dân do sử dụng các thiết bị hiện đại; sự chuyển đổi từ buôn bán cho nhu cầu của người dân trong khu phố cổ sang phục vụ du khách nước ngoài đã tác động nhiều đến di tích. Chúng tôi rất trân trọng những giá trị thực tế này”.

Thêm vào đó, trong khu phố cổ có quá nhiều cửa hàng buôn bán các sản phẩm du lịch đơn thuần mà không chú ý đến các mặt hàng truyền thống đã làm mất đi tính đa dạng, đặc trưng trong giao thương của một thương cảng cổ, dẫn đến mất dần những nét riêng trong lối sống truyền thống của cư dân Hội An xưa. Eri nói: “Có 3 vấn đề lớn trong trùng tu, tôn tạo di tích ở Hội An. Đó là cần phải nghiên cứu kiến trúc nhiều hơn trước khi tu bổ; việc sử dụng gỗ mới nhiều quá sẽ làm mất giá trị di tích và có ít loại gỗ giống với gỗ nguyên trạng để phục vụ tu bổ”.

Phố cổ Hội An có nhiều nét tương đồng với phố cổ ở Nhật Bản.

Phố cổ Hội An có nhiều nét tương đồng với phố cổ ở Nhật Bản.

Theo cô, biện pháp cần được áp dụng là phải trồng cây ở Hội An hoặc trong tỉnh Quảng Nam để từ 50 – 100 năm sau sẽ có gỗ cho việc trùng tu di tích. Ở Nhật, gần đây đã bắt đầu trồng cây xung quanh di tích, chính quyền địa phương còn mời tình nguyện viên hay sinh viên tham gia hoạt động này.

Trước khi tu bổ di tích, nếu không thực hiện nghiên cứu hiện trạng sẽ làm mất đi tính nguyên trạng. Nhiều ngôi nhà chưa được nghiên cứu đầy đủ nên đôi khi kiểu mái khác một chút, cấu kiện gỗ cũng có vấn đề.

Thực tế, còn rất nhiều điều chưa biết về kiến trúc nhà cổ Hội An, nhưng do yêu cầu phải tu bổ cấp thiết nên không có thời gian đánh dấu vào tất cả các cấu kiện gỗ để nghiên cứu trước khi trùng tu.

Hiện nay có rất nhiều công trình nghiên cứu về Hội An, tuy nhiên, đa số kết quả không dịch sang tiếng Việt, vì thế công trình đó không có ý nghĩa thực tế với địa phương.

Phố cổ Hội An - Nhiều gỗ mới được sử dụng trùng tu ảnh hưởng đến giá trị nguyên gốc.

Phố cổ Hội An - Nhiều gỗ mới được sử dụng trùng tu ảnh hưởng đến giá trị nguyên gốc.

Eri nói: “Tôi đề nghị, khi người nghiên cứu nước ngoài xin phép điều tra khu phố cổ thì Trung tâm Quản lý bảo tồn di tích Hội An cần làm giấy giao kèo phải đưa ra kết quả điều tra hay dịch sang tiếng Việt. Rất tiếc, do trung tâm không bắt buộc nên lâu nay họ không thực hiện, nhiều công trình có giá trị đã không được phổ biến ở Hội An”.

Lo ngại về nguy cơ Hội An bị “xóa tên”

Cũng theo Eri, việc sử dụng gỗ mới trong tu bổ đã và đang làm mất đi giá trị di tích. Khi số lượng di tích giả tăng lên, Hội An sẽ bị xóa tên trong danh mục Di sản văn hóa thế giới của UNESCO, hậu quả là khách du lịch sẽ đến ít hơn, tình hình kinh doanh du lịch sẽ đi xuống và kinh tế Hội An sẽ không phát triển. Nếu chúng ta trùng tu bằng gỗ mới thì đó không phải là di tích nguyên trạng, nó là di tích giả và như thế thì ở đâu cũng có thể xây dựng được…

Cũng theo Eri, nên giúp người dân tự quản lý, tuyên truyền với nhau về bảo tồn di tích để giữ gìn nét cổ kính của phố cổ Hội An. Ngay từ bây giờ, cần thành lập một tổ chức của người dân để cùng đóng góp ý kiến bảo tồn phố cổ. Tại Nhật Bản đã thành công với phương pháp bảo tồn này, người dân có Hội Bảo tồn khu phố cổ của mìn.

Nhiều nơi, người dân đã thống nhất với nhau “không bán nhà cho người ở chỗ khác đến”. “Trên thế giới, thành phần cấu thành các khu phố cổ chủ yếu là di tích bằng gỗ, vậy các vấn đề về di tích và kinh nghiệm bảo tồn là giống nhau. Cho nên, việc thành lập Hội Nghiên cứu kiến trúc, kỹ thuật và xây dựng tài liệu để phục vụ cho việc phát triển kỹ thuật trùng tu, tôn tạo di tích kiến trúc là cần thiết” – Eri khẳng định.

Theo Báo Quảng Nam.

Bài viết liên quan :

Các bài viết khác...