Kinh nghiệm từ làng gốm Thanh Hà KHÔI PHỤC LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG

Khơi dậy sức sống mới cho cả một làng nghề truyền thống là việc không phải nơi nào cũng làm được trong bối cảnh sản phẩm thủ công mỹ nghệ bị sản phẩm công nghiệp lấn át. Kinh nghiệm từ gốm Thanh Hà cho thấy nguyên tắc đồng thuận, cùng hưởng lợi là yếu tố quan trọng trong việc bảo tồn và phát triển làng nghề hiện nay.

Phương án cho làng nghề

Theo anh Lê Quốc Tuấn – một người làm gốm Thanh Hà, năm 2001 là mốc đánh dấu sự hồi sinh của làng nghề sau bao nhiêu năm đứng bên bờ vực… thất truyền. Lúc đó, cả làng chỉ còn vài cụ già có tay nghề cao và chừng 6 – 7 lao động trẻ bám víu nghề gốm trong khi hầu hết người làng đã tính chuyện chuyển nghề. Tháng 6 – 2001, Hội An phê duyệt phương án “Tổ chức tuyến tham quan làng gốm Thành Hà” do Trung tâm VH-TT Hội An thực hiện. Không ít người, kể cả các nghệ nhân tỏ ra nghi ngờ tính hiệu quả của việc “biến một cái làng đìu hiu thành nơi để du khách tham quan”. Thế nhưng, cũng nhờ hoạt động này, làng gốm Thanh Hà mới có cơ hội hồi phục. Bà Nguyễn Thị Nhung – Phó Giám đốc Trung tâm VH – TT Hội An cho biết: “Chúng tôi đã vận động, khảo sát nắm bắt khả năng tham gia của từng hộ. Nhờ ngọn lửa yêu nghề vẫn cháy trong họ nên cuối năm đó chúng tôi đã tổ chức ngay một lớp đào tạo nghề cho 10 học viên và đưa các nghệ nhân đi học tập ở các làng nghề gốm trong nước về mẫu mã sản phẩm”.

Du khách tham quan làng gốm Thanh Hà.

Du khách tham quan làng gốm Thanh Hà.

Tuyến tham quan được quy hoạch theo đường thủy và đường bộ với bến đỗ, cầu thuyền, nhà đón tiếp, nhà giới thiệu sản phẩm tại những địa điểm phù hợp. Để tạo cảnh quan, Trung tâm VH – TT Hội An đã vận động nhân dân trong làng chỉnh trang nhà cửa, trồng hàng rào chè tàu, râm bụt, lát gạch đỏ quanh đường làng. Làng nghề cũng được cho phép xây thêm 4 lò nung thủ công truyền thống nhằm tránh ô nhiễm môi trường, tạo điều kiện thuận lợi cho người sản xuất.

Chuốt gốm với quy trình bảo lưu từ 500 năm qua.

Chuốt gốm với quy trình bảo lưu từ 500 năm qua.

Năm 2002, dự án “Khôi phục và phát triển làng gốm Thanh Hà” được UBND tỉnh phê duyệt, đã đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng với kinh phí gần 2,4 tỷ đồng. Hệ thống kè chống xói lở cũng được xây dựng bao bọc cả làng với kinh phí gần 3 tỷ đồng. Bên cạnh đó, Trung tâm VH-TT Hội An còn tổ chức nhiều hoạt động hỗ trợ tạo sự lôi cuốn đối với du khách như chương trình “Một ngày làm cư dân làng gốm”, thi “Trổ tài chuốt gốm”, lễ hội cúng Tổ nghề, triển lãm sản phẩm gốm tại các hội chợ trong nước và đẩy mạnh tuyên truyền quảng bá, giới thiệu tuyến tham quan trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Sức sống mới

Làng gốm Thanh Hà giờ đây đã níu chân du khách trong và ngoài nước khi đi qua những con đường lát gạch đỏ và nhìn thấy những nghệ nhân chuốt gốm với quy trình sản xuất bảo lưu nguyên vẹn từ hơn 500 năm qua. Anh Nguyễn Văn Đông (đường La Sơn Phu Tử, TP. Đà Lạt, Lâm Đồng) cho biết: “Sau mười năm trở lại làng gốm Thanh Hà, tôi không khỏi ngạc nhiên vì quang cảnh quá đẹp với cây đa, bến nước, miếu đình được trùng tu, tôn tạo. Lúc trước làm gì thấy ánh lửa đốt lò của người làm gốm. Du khách cũng đông vui nhưng luôn cảm thấy nhẹ nhàng, bình an như đang ở làng quê”.

“Làng nghề sống dậy chính là nhờ sự đồng lòng của người dân và sự phối hợp nhịp nhàng giữa các đơn vị, địa phương. Khi người dân cùng thụ hưởng lợi ích thì việc bảo tồn các yếu tố gốc của làng nghề, trong đó có tập quán sinh hoạt văn hóa cộng đồng được đảm bảo. Trong tương lai, làng nghề sẽ tạo ra những sản phẩm gốm đỏ đất nung mang thương hiệu Nam Diêu – Thanh Hà; quy hoạch thống nhất các yếu tố cảnh quan, môi trường, kiến trúc và tạo thêm nhiều hoạt động phụ trợ cho làng gốm”.
Bà Nguyễn Thị Nhung – Phó Giám đốc Trung tâm VH-TT Hội An.

Năm 2001, làng gốm chỉ đón được 700 du khách, trong đó có 672 khách quốc tế. Doanh thu từ vé tham quan hơn 10 triệu đồng. Riêng 6 tháng đầu năm nay, làng gốm đã đón gần 6.298 lượt khách, doanh thu từ vé tham quan đạt trên 115 triệu, tăng 55% so với cùng kỳ năm 2009. Bình quân hằng năm có trên 10 nghìn lượt khách đến tham quan làng nghề, trong đó gần 90% là khách quốc tế. Nghệ nhân Lê Thị Chiến cho biết: “Nguồn thu vé tham quan được trích lại 60% cho địa phương, trong đó, các chủ hộ tham gia vào tuyến tham quan như chúng tôi được 40%. Ngoài ra, chúng tôi cũng có thu nhập từ việc sản xuất các mặt hàng gốm dân dụng và gốm lưu niệm cung cấp cho thị trường”.

Theo QUỐC HẢI – Báo Quảng Nam

Bài viết liên quan :

Các bài viết khác...