Người mẫu bất đắc dĩ

Đó không phải là thế giới của những “chân dài” tươi xinh, luôn tạc vào bộ nhớ của đám đông bằng chuyện dài tập với đủ sắc màu, mà là những ông bà già đã bước qua cái tuổi “xưa nay hiếm” với đồ nghề kiếm cơm là chiếc ghe cũ và gương mặt tất nhiên là… già hơn cả chiếc ghe!

Đường Bạch Đằng thành phố Hội An, đoạn ngay dưới chân cầu An Hội cách chùa Cầu chưa đến trăm mét, máy ảnh trên tay tôi chưa kịp bấm thì có tiếng kêu dưới sát bờ sông vọng lên “hello”. Nhìn quanh chẳng có ông bà người Tây nào. Lại “hello”. Dưới ghe, hai bà già nhìn tôi cười, miệng bỏm bẻm nhai trầu. Tôi bật cười: “Con là “Tây đui” thì có bác ơi”. Bà già hơn lên tiếng: “Thì bà kêu đại. Cho bà một đồng”. Tôi ngồi bệt xuống khoang ghe. Đã 9g sáng. Đằng lái, bà trẻ hơn đang ăn cơm. Một ít cá vụn, nước mắm sót lại trên tàu lá chuối. “Sáng đến chừ đã có ông Tây mô chụp ảnh chưa?”. “Chưa con à – bà già hơn tên là Bùi Thị Nhiễu lên tiếng – trưa họ mới đi chơi”. Chiếc ống xoáy trầu trên tay bà cựa quậy. “85 tuổi rồi, răng cỏ đâu còn mà nhai, phải xoáy nhuyễn mới nuốt được. Mà Tây là cái giống người chi lạ, mình trời mát mới đi chơi, còn họ thì chờ nắng lên. Hay hớm chi cái thứ dang nắng”.

Quần áo cũ càng, cáu bẩn, hai ống quần được ràng bởi dây su, gương mặt bà có lẽ không còn chỗ cho nếp nhăn chen chân. “Bác là Nguyễn Thị Tới, năm ni 72 rồi. Không phải chị em đâu, tau với bả là hàng xóm, rủ đi cho vui”. “Quê đâu bác?”. “Cẩm Nam”. “Không làm hến, nấu bắp à?”. “Không, làm biển”. “Lên đây chờ chụp ảnh kiếm tiền bao lâu rồi?”. “Được mấy tháng, sau trận lụt vừa rồi là đi xin. Con cái có chứ, nhưng cực lắm, không đủ ăn, mình còn đi lại được, ăn bám của con làm chi – bà Nhiễu vừa nhai trầu vừa đáp, tôi nhìn kỹ, thấy cả cơ mặt chuyển động tròn đều, bà đang dồn toàn bộ công lực để nhai, khi răng không còn chiếc nào – kệ kiếm được đồng mô thì kiếm”. “Làm răng bác kêu được Tây?”. “Được chứ, cứ nói “hê lô khô tô”. Tôi sợ mình nghe nhầm. “Thì “hê lô khô tô (photo – người viết) cho mó ni”, chụp ảnh cho tiền đó mà. Tau có biết chi tiếng Anh tiếng Mỹ, nghe mấy bà trên ni nói, học theo”. Tôi cười vang. “Không đúng hay răng mi cười? Nói răng được thôi chứ”.

Tuổi già, kiếm được đồng mô thì kiếm

Tuổi già, kiếm được đồng mô thì kiếm

Bỗng bà Nhiễu đứng vụt lên “hê lô”. Trên bờ một đoàn khách Tây đi qua. Không một tiếng chào đáp. Bà lại ngồi xuống, xoáy trầu, không thôi dõi theo hướng chùa Cầu, cạnh đó có thêm ba chiếc ghe khác với ba cặp vợ chồng già quê An Hội, mắt cũng dán chặt cùng hướng, bởi từ đó xuất phát khách Tây tản bộ.

“Nhà báo đó bà”. Tiếng ai đó trên bờ vọng xuống. Bà Tới cười: “Làm chi thì cũng làm ăn, cướp giựt chi của ai. Mà cũng phiền lắm con à, tranh giành mệt, tau với bả già rồi”. “Giành với ai?”. “Mấy người ở đây “ma cũ ăn hiếp ma mới”, như chừ tau chèo đò cho mi đi chơi nửa tiếng, lấy 50 ngàn, là phải đưa cho mấy bà dưới kia một nửa, họ nói bến ni của họ”. “Trẻ, xinh đẹp, kiểu cách đứng ngồi ra dáng mới chụp được, có tiền, chứ hai bà già đi không nổi, Tây có mê không?”. “Được mô hay nấy. Mình cứ đội nón lá, ngồi im, hồi mô họ nhăn răng ra hiệu mình cười thì cười. Tiền thì lúc nó cho 10 ngàn, lúc 5 ngàn, có hồi được 1 ngàn, không cho thì thôi. Kệ, chứ làm chi ra tiền”. Một chiếc ghe nữa trờ tới, trên ghe là bà lão cũng trạc tuổi bà Tới. “Bác ở bên An Hội, sáng mô tau cũng ra đây, trưa về nấu cơm cho con”. Đang giờ nước xuống, sông An Hội lộ ra những khoảng bùn đen hôi hám, nhão nhoẹt. “Sáng ni ngó chừng không có ai bà hỉ”. Bà Nhiễu nói như nói với mình, mắt nhìn xuống sông. Mặt sông lặng im nhưng tôi thấy bóng bà nhòa đi.

“Nhiều lắm, nhưng mấy người nớ còn đỡ, chứ mấy bà bán chuối, tò he ban đêm kia mới loạn, cứ nắm áo, chèo kéo, đứng cười cho họ chụp ảnh rồi bắt mua” – một bà có hiệu vải trên bờ lên tiếng – “Nhiều lúc tôi thấy nhục lắm. Chú có tin có ông Tây chịu không nổi, mua chuối xong, ném ngay vào thùng rác, mà chuối ngon lành chi đâu, rứa mà ép họ mua 1 đô, 2 đô”. “Mệt lắm, răng dẹp giùm” – con trai bà thêm vào – “Mấy người dưới sông, ngán nhất là ông Sáu, ai giành của ổng là bị chửi “dỡ” nghe”. Tôi quay lại chỗ hai bà già. “Có ai chưa bác?”. “Chưa”. “Trưa bác về hả?”. “Không, tau gói cơm theo”. Mấy người chỉ tôi ông Sáu. Bộ nâu sồng lưng lằn những vệt mồ hôi muối. Nón lá. Râu tóc dài trắng như cước. Ông ngồi dưới ghe mà như đạo sĩ phái Võ Đang trong tịch cốc, chậm rãi rằng hay la ré giành giật với người ta cũng vì miếng ăn thôi, thân già lọ mọ, biết răng chừ… Hai ông khách Tây mang máy ảnh đi tới. Tiếng “hello” dồn dập. Vận may chỉ đến với ông Sáu. Ông xem ra rành nghề. Tay chống chèo. Ngồi thế kiết già. Nở nụ cười thu hoạch với hai hàm trống hoác. Cười như chơi, không gượng gạo. Ông Tây áo đỏ bấm máy liên tục, nhưng khi ông Sáu đưa tay “mó ni, mó ni” thì nhận được nụ cười rồi bỏ đi. Ông còn lại hình như đi với vợ rút 10 ngàn ra cho. Ông nhận rồi quay đầu ghe. Tôi nói theo: “Được bao nhiêu rồi bác?”. “Vài chục con à”. “Ông nớ không cho hả?”. “Ừ, người cho người không”.

Ôi ngó lại đằng kia, bà Nhiễu đang đứng mũi ghe, đôi mắt như chực rơi xuống sông vì thất vọng. Sau lưng ông chồng người Anh kia, một chị quê An Hội đang gánh mấy nải chuối. Chị đã đứng ở đó từ sáng đến giờ. “Thì họ mua được mình bán”. Chuối nhỏ như chân cái trẻ sơ sinh, ngắn ngủn, bụng dạ khách Tây tôi ước ăn 10 nải chưa no. “Chụp ảnh mình thì phải bắt mua chuối”. “Chị mời sao?”. “Phô tô bà ná nơ cho mó ni”. “Bao nhiêu một nải?”. “Mình nói đại hai đô, nó trả “oăn” đô là bán”. Ông khách ra hiệu chị đứng vào chụp với vợ. Rạng rỡ. Điệu đàng. Niềm hy vọng đang khấp khởi nhen lên. Máy ảnh kêu “xoạch, xoạch”. “Bà ná nơ cho mó ni”. “No, thank you”. “Đồ kiết”.

Ngay dưới chân cầu, một khách nữ nói giọng Huế rút tiền cho hai vợ chồng già đang cố đẩy chiếc ghe vào sát bờ. Xa quá, chị với tay không đến, bèn ném, tiền rơi xuống sông. “Ôn, mệ, con không mất lịch sự rứa mô, con xin lỗi”. “Không răng đâu cô, cảm ơn cô”. Đứng trưa. Chị em bà Tới đang áp sát vào chiếc ghe lớn, ngồi ngủ, lưng còng xuống như một dấu hỏi.

Hội An là một di sản văn hóa sống, bởi ở đó người dân đang sinh sống, làm ăn ngay trong lòng tước hiệu mà thế giới phong cho. Đặc điểm này đã làm cho thành phố cuối sông Thu Bồn tạo ra lắm cái hay trong việc quảng bá hình ảnh của mình. Và cũng vì thế, lắm áp lực ra đời. Ông Nguyễn Sự, Bí thư Thành ủy Hội An nói rằng chuyện buôn bán chụp giựt trên bờ, sau Tết là giải quyết được, bởi khi hoàn thành việc tu sửa chợ Hội An, họ sẽ được đưa hết vào đó. Còn chuyện những “người mẫu U 80, 90″, đau đầu. Tất nhiên họ nghèo khó, chẳng hại gì ai, nhưng ngó không được mắt. Khổ thay là Tây lại mê những khung cảnh như thế. “Nhưng sẽ dẹp – ông Sự kiên quyết – ông bà nghèo hả, thành phố sẽ trợ cấp 15kg gạo/tháng, không thể để ngồi đó mà kêu réo, tranh giành”. Tôi đi ra bờ sông. Những người mẫu đã đi nghỉ trưa đâu đó. Tôi nhớ đến những lần lễ hội sân khấu nổi cũng được tổ chức ngay tại đây, ồn ào ghe thuyền với tay chèo là nam thanh nữ tú, tái hiện một thời cảng thị sầm uất nhất xứ Đàng Trong, nhưng thú thực “đúng là diễn”. Những người như ông Sáu, bà Nhiễu cũng diễn, nhưng tôi cho rằng họ là những người bất đắc dĩ, bởi cuộc mưu sinh đã đẩy họ ráng đánh bóng lại đời mình. Hình như cuộc sống là vậy. Bày cuộc để mà chơi. Một cuộc chơi sòng phẳng. Khách chia tay phố cổ, hẳn lưu giữ một khoảnh khắc sông nước thú vị nào đó về những người cần lao già nua mà phải bươn chải vì cuộc sống. Có chăng chính quyền phải ràng buộc họ đừng mếch lòng khách, đừng để chuyện tiền nong mà mất mặt quốc thể.

Bài viết liên quan :

  • Không phải thế giới của những “chân dài” tươi xinh, luôn tạc vào bộ nhớ của đám đông bằng chuyện dài tập với đủ sắc màu…, đó là những ông bà già đ ...

  • Trong số những người sống thọ nhất trên cù lao Chàm (xã Tân Hiệp, Hội An, Quảng Nam) có một cụ bà 86 tuổi đã gắn đời mình với nghề đan võng suốt g ...

  • Với tôi, ông luôn luôn bí ẩn như những mái ngói rêu phong của phố cổ Hội An, lặng lẽ chảy cùng sông Hoài ngót 500 năm nay. Người thì nói ông tên N ...

  • Tôi là một người con của Phố Hội, không biết từ bao giờ tôi đã rất tự hào về quê hương mình. Tôi yêu từng con đường nhỏ dẫn vào phố cổ, từng mái n ...

  • Chỉ cần úp nhẹ bàn tay lên mặt bàn rồi tập trung suy nghĩ, chiếc bàn cổ ở TP Hội An, tỉnh Quảng Nam sẽ tự quay. Hiện tượng lạ này khiến không ít n ...

  • Thế là sắp tròn 10 năm Hội An được công nhận là di sản văn hóa thế giới. Sự yên tĩnh, thanh thản ở Hội An là của một đô thị cổ xưa có nhịp sống hi ...

Các bài viết khác...