Nhờ giữ được những giá trị bền chặt của gia phong mà qua mấy thế kỷ giao lưu, văn hóa ngoại đã không làm cho tính cộng đồng ở Hội An tan rã
Gia đình ba thế hệ trở lên ở Hội An (Quảng Nam) hiện chỉ còn 30% trong tổng số 18.000 hộ. Thế nhưng, 20% trong số đó là gia đình bốn thế hệ, nơi còn lưu giữ bền chặt những truyền thống dòng họ.
Gốc khế chôn nhau
Sáng nào, ông Trần Thế Quang, 75 tuổi, cũng thức dậy từ 5 giờ sáng để thắp hương rồi mở cánh cửa phía sau bàn thờ nhìn ra khu đất rộng chừng 20 m2 được đắp cao hơn 1 m. Hơn 200 năm rồi, tổ tiên ông đã dành khoảng đất này để làm khu hậu như là cách tạo sự ấm cúng cho bàn thờ trong nhà.
Ở đó, dưới gốc cây khế hơn 100 năm tuổi, ông Quang không biết có bao nhiêu nhau thai của 13 đời tộc Trần đã được chôn cất. “Thời ông cố tôi đã nói đến chuyện này. Con cháu của tôi mỗi khi sinh đều mang nhau thai về đây chôn, nhờ rứa mà đứa nào cũng quý cây khế ấy!” - ông Quang nói.
Nhà thờ tộc Trần nằm ở ngã tư đường Lê Lợi - Phan Châu Trinh, điểm tham quan của du khách khi đến phố cổ Hội An, gốc gác tổ tiên tận Thanh - Nghệ vào xứ Quảng từ mấy trăm năm trước.
Theo lời ông Quang, con cháu giờ đây có hơn 100 người cư trú trong Nam, ngoài Bắc và cả nước ngoài. Dù ở xa nhưng ai cũng quan tâm đến cây khế, người không về được thì điện thoại hỏi thăm, trong câu chuyện bao giờ cũng thấy bóng dáng cây khế lớn lên từng ngày.
Ông Quang tâm sự: “Về đây ấm cúng, con cháu cũng biết gốc gác và sẽ quý từng hạt cát trong nhà. Mỗi lần nhìn ra khoảng đất này, lòng tôi nao nao”.
Những giá trị bền chặt
Ông Sử Chấn Quân, người có nhà ở đường Trần Phú, nói: “Quét cho sạch ngôi nhà, giữ cho bàn thờ luôn ấm cúng hay dạy con cháu biết quý những gì của cha ông là đã cùng với mọi người xây dựng nên cộng đồng”.
“Đập cổ kính ra tìm lấy bóng” - cư dân phố Hội soi vào lối sống của tiền nhân, xem đó như vật báu để noi theo. Trên 1.100 di tích kiến trúc tại phố cổ, trong đó có hơn 750 di tích thuộc sở hữu tư nhân và những giá trị văn hóa phi vật thể ở đây đang được bảo tồn nguyên vẹn bằng cách như thế.
Còn nhớ năm 1999, sau khi đô thị cổ Hội An được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa thế giới, Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) cam kết sẽ đầu tư 100% kinh phí để trùng tu nhà cổ của tư nhân ở đây với một điều kiện không bán nhà cho ai.
Lễ Tết ở Hội An
Chắc rằng người ta đã nhìn thấy những giá trị bền chặt trong từng nếp nhà và bảo tồn nếp sống, quan hệ, giềng mối gia đình là gìn giữ tất cả di sản. Có lẽ vì thế mà mấy thế kỷ giao lưu, văn hóa ngoại đã không làm cho tính cộng đồng ở phố cổ tan rã.
Trong sự phát triển ồ ạt của kinh tế du lịch hiện nay, mọi đổi thay ở Hội An luôn theo lộ trình chừng mực. Về Hội An, đi bộ trên phố mới cảm thấu được điều đó.
Hội An mới không phải ở xây dựng nhà cửa mà mới ngay trong từng gương mặt, từng sinh hoạt; mới ở tố chất bên trong của mỗi con người đã được nuôi dưỡng bằng những chuyện hằng ngày từ mỗi gia đình.
Ông Nguyễn Sự, Bí thư Thành ủy Hội An, nhận xét: “Người Hội An lập làng chỉ là những người thân thiết. Phố bắt đầu từ những con người cùng họ hàng, huyết thống gia đình, dòng tộc. Nếu truy gia phả từ đời ông cố, ông tổ, tôi khẳng định ở Hội An ai cũng có bà con. Bản thân dòng họ, gia đình đã có tính cố kết cộng đồng nên từ dòng họ mới hình thành nên làng, nên phố. Mà đã có quan hệ tộc họ thì ai cũng quan tâm đến nhau”.
Những ngày giáp Tết, cả khu phố cổ xuất hiện hàng trăm câu đối đỏ viết bằng mực xạ. Dễ nhận ra không khí Tết của người Hoa và cả người Việt ở Hội An qua các câu chúc “Xuân liên”.
Phố rực rỡ màu giấy điều, khắp nơi trong nhà treo hoặc dán đầy những câu như “Đinh tài lưỡng vượng”, “Thiên tăng tuế nguyệt nhân tăng thọ / Xuân mãn càn khôn phúc mãn đường”, hoặc “Tài nguyên quảng tấn lợi hanh thông / Ngũ phúc lâm môn vạn sự hưng”...
Phổ biến nhất là những câu chúc “Xuân liên” gồm 4 chữ như: Xuất nhập bình an, Ngũ phúc lâm môn, Ngũ phúc tam đa... Vào trong nhà, có rất nhiều chữ “Phúc” dán ngược; ở tủ, chum gạo lại dán chữ “Mãn”, góc giấy hướng lên trên.
Mấy trăm năm qua, phong tục ngày Tết của cộng đồng người Việt và người Hoa tại đây đã có sự giao thoa. Ông Thái Tế Sùng, người gốc Quảng Châu ở tại 120 Nguyễn Thái Học, nói: “Ông bà tôi sang Hội An từ gần 500 năm trước nhưng cho đến hôm nay mọi phong tục đều còn giữ. Dĩ nhiên là có sự hòa nhập với người Việt”.
Phố chiều lặng ánh nắng, mát mẻ và rạo rực khát khao. Người ta nói buổi chiều thường gợi cảm giác buồn...đúng thế thật! Một.cảm giác bâng khuâng, xao xuyến khó diễn tả, khó nói nên lời...Thời gian như dừng lại không cố đi những bước đi nghiệt ngã để ta mãi nhớ một phút giây thăng trầm, thanh vắng...
Vẫn chiếc ghế đá im lìm dưới bóng những bông giấy hồng biếc một góc An Hội, vẫn từng bẹ dừa xanh in bóng xuống dòng sông, thế mà...ghế đã vắng bóng người, cây như buồn bã rủ lá rồi cứ thả mình ...
Trung tâm Quản lý bảo tồn di tích Hội An vừa phát hiện 20 bộ gia phả có niên đại khoảng đầu thế kỷ XIX. Đó là gia phả của các dòng họ tiêu biểu tại phố cổ Hội An như tộc Diệp, Nguyễn Viết... cùng gia phả các tộc Trương, Châu, La được mang từ Trung Quốc sang.
Đây là nguồn tư liệu quan trọng để nghiên cứu về nguồn gốc cư dân Hội An và quá trình di dân, nhập cư của các cộng đồng cư dân Việt, Hoa trong nhiều thế kỷ trước.
Theo Báo Quảng Nam
Giữa nhộn nhịp lễ hội, tấp nập du khách cùng các hoạt động văn hóa, phố cổ Hội An càng trở nên chật chội. Thế nhưng, vẫn có một không gian mở liên hoàn được ưu ái dành cho những người yêu nghệ thuật khi đến với phố được xem là “sân chơi ý tưởng nghệ thuật ở phố”…
Thân thiện và hết sức gần gũi trong đêm nhạc của Eric Guilleton.
Không gian mở
Ba ngôi nhà cổ rộng rãi số 33, 46 Nguyễn Thái Học và 56 Trần Phú xanh mát với chim, hoa, cây cảnh giữa phố Hội chật chội luôn là điểm dừng chân ...
Mỗi đêm rằm, bên chân chùa Cầu-biểu tượng của di sản văn hoá thế giới khu đô thị cổ Hội An (Quảng Nam), những bản nhạc trữ tình vang bóng một thời thánh thót vang lên bằng một giọng đàn lạ lẫm rất "độc".
Đó là tiếng đàn Hạ uy cầm (guitar Hawaii) của người tài tử già có cái tên hơi... "ít tài tử": Đỗ Văn Bừng.
Tôi định bụng, nhất định sẽ phải gặp ông cùng cây đàn chẳng "đụng hàng" kia. Nhưng, bẵng đi gần 1 năm trời, tiếng đàn vắng bặt, người tài tử già cũng biệt tung tích, mặc cho tôi ba...
Hơn 10 năm chơi đàn hạ uy cầm bên góc Chùa Cầu cổ kính ở Hội An, nghệ sĩ Đỗ Văn Bừng làm say lòng bao du khách thập phương mỗi đêm rằm.
Gần một năm nay, người chơi đàn ẩn tích khiến nhiều du khách bâng khuâng mỗi lần dạo chơi đêm rằm lại thiếu tiếng hạ uy cầm của ông, tiếng nhạc độc đáo phát ra từ âm thanh của bật lửa Zippo ấn lên phím đàn.
Nghệ sĩ Đỗ Văn Bừng chơi hạ uy cầm.
Trong căn nhà nhỏ chưa đầy 40 mét vuông số 48 đường Nguyễn Tuân, phường Tân An, thành phố Hội An, ô...
Hằng đêm, trong giấc ngủ ông luôn chập chờn những âm thanh vui tai, những quân cờ được hô lên và tiếng vỗ tay tán thưởng. Những phút vui ấy trở thành nỗi ám ảnh. Và chính ông - nghệ nhân hát bài chòi Lương Đáng (53 tuổi, Hội An) - đã góp phần hồi sinh trò chơi dân gian được xem là nét đặc trưng của phố cổ hôm nay: Hô hát bài chòi.
Ký ức tuổi thơ
Luôn học hỏi tìm tòi để đem lại nhiều điều mới lạ và hấp dẫn cho bài chòi là ước nguyện của ông.
“Ngày nào tôi và mấy đứa trẻ trong xóm...
Ý kiến (0)
Chưa có ý kiến — hãy là người đầu tiên.
Gửi ý kiến của bạn
Cookie và quyền riêng tư
Chúng tôi dùng cookie thiết yếu để đăng nhập và bảo mật. Cookie phân tích (Google Tag
Manager) chỉ bật khi bạn chấp nhận. Chi tiết chính sách bảo mật.
Ý kiến (0)
Chưa có ý kiến — hãy là người đầu tiên.
Gửi ý kiến của bạn